Pełnia życia

Posted by on 19 lutego 2012 in Psychika | 0 comments

Pełnia życia

Pełnia życia. „Tu i teraz” w terapii GESTALT

W dzisiejszych czasach sukces nie oznacza jedynie pomyślnego przebiegu kariery zawodowej, osiągnięcia pewnego poziomu materialnego. Współczesny człowiek powinien się jeszcze rozwijać, być zdrowy i oczywiście żyć w harmonii: być szczęśliwy. Oprócz inteligencji, wykształcenia, oczytania, uwrażliwienia na sztukę pragniemy samorealizacji, życia w poczuciu spełnienia i harmonii.

Kobiety powinny być niezależne i spontaniczne a mężczyźni silni i odważni. Brzmi to jak trywialny stereotyp, jest jednak prawdziwie uwewnętrznionym wyzwaniem współczesności. Szukamy więc dróg do owej harmonii. Każdy z nas trochę inaczej definiuje słowo szczęście, ale wszyscy jesteśmy zgodni, że warto go szukać i o nie zabiegać.

Kiedyś wydawało się, że potrzeba odnoszenia sukcesu, zdobywania  świata, potrzeba znaczenia i niezależności stoi w opozycji do potrzeby rozwoju duchowego, potrzeby życia w zgodzie z samym sobą, potrzeby harmonii. Najczęściej jedno wykluczało drugie. Teraz pragniemy jednego i drugiego. Takie uogólnione pojmowanie szczęścia zaczyna pojawiać się nie tylko w szklanym okienku i w kolorowych gazetach, ale również w zakamarkach naszych myśli, w marzeniach. Szczęście i harmonia we wszystkich dziedzinach: w pracy, w domu. Chcemy kochać, być kochani, przyjaźnić się, przeżywać radość, odnosić sukcesy zawodowe, finansowe.

Czy można mieć wszystko?

Nasze pragmatyczne głowy w to wątpią, ale nasze stęsknione zmysły i serca po prostu wyruszają w drogę. Ryzykując wewnętrzny konflikt, ryzykując wydatki, stratę czasu i pewnie wiele innych trudności, decydujemy się szukać.

Świat daje nam wielkie możliwości w owych poszukiwaniach. Zmalał, skurczył się: możemy szukać w Beskidzie Niskim, Nowym Jorku i w Nepalu. Tyle propozycji otwiera się przed poszukiwaczami. Szczęścia obietnic tyle daje nam świat.

Na przykład piękne jest podróżowanie. Podróżowanie romantyczne: śladami Szekspira po Italii, śladami Whartona po Paryżu, śladami naszego pierwszego obozu studenckiego po Węgrzech.
Jeśli  nasz temperament i wiek predestynują nas do tego, abyśmy ze szczęściem kojarzyli stan ekscytacji i pobudzenia, mamy do swojej dyspozycji wszelkie sporty tzw. ekstremalne. Możemy skoczyć ze spadochronem, zjeżdżać na nartach z niedostępnych lodowców, nurkować wśród wraków, penetrować jaskinie, wspinać się itd.

Jeśli spojrzymy w stronę fascynującej kultury Wschodu i zapragniemy smaku transcendencji możemy uprawiać jogę, zapisać się na tai chi, medytować, uprawiać sztukę układania kwiatów, orgiami. Możemy zapisać się na kurs aromaterapii, akupresury, reiki lub feng shui.

I tak przypominamy sobie nasze ciała, jako jedną z dróg do szczęścia. Ciało również pragniemy udoskonalać, ponieważ wierzymy w to, że zdrowsze, piękniejsze, lepiej odżywione pomoże nam w przeżywaniu radości życia. Bardzo modne stały się farmy zdrowia i urody, siłownie, baseny, masaże, kursy makrobiotyki czy gotowania zgodnie z zasadą pięciu elementów.

To dopiero początek listy dróg, mapy penetracji własnych potrzeb.
Niektórzy z nas kończą drugi lub trzeci fakultet, MBA, zapisują się na trening asertywności, trening budowania trwałych związków, treningi interpersonalne. Najodważniejsi, aby odnaleźć wewnętrzną harmonię, szczęście, są gotowi wybrać się w niezwykle fascynującą, ale i niekiedy trudną wędrówkę w głąb siebie: ta droga to psychoterapia.
Wśród wielu szkół psychoterapii pragniemy odnaleźć dla siebie tę swoją, najbardziej odpowiadającą naszym potrzebom. Warto więc poznać tradycje poszczególnych szkół terapeutycznych, ich historię, podstawowe założenia oraz specyfikę.

Krótko o historii terapii Gestalt

Twórca terapii Gestalt Frederic Perls był postacią barwną i kontrowersyjną. Zdobył uznanie jako jeden z najskuteczniejszych i największych, obok Freuda, Ericssona i Rogersa, psychoterapeutów na świecie. Droga Perlsa do sformułowania zasad terapii Gestalt wiodła przez studiowanie medycyny, psychoanalizy, fascynację teatrem i psychodramą, filozofią egzystencjalną, w szczególności egzystencjalizmem dialogującym Bubera, holizmem. Źródła intelektualne Gestaltu tkwią w psychologii postaci, która zresztą dała nazwę temu podejściu terapeutycznemu (Gestalt po niemiecku znaczy „postać”) i w teorii pola Kurta Lewina.

Perls zajmował się też fenomenologią – badaniem spostrzegania rzeczy takimi, jakimi się jawią. Stąd celem i zasadą terapii Gestalt stało się uświadamianie awareness – bezpośredniej świadomości teraźniejszości we wszystkich jej wymiarach: falującej uwagi, czujności intelektualnej, cielesnej i emocjonalnej skupionej na podmiocie wewnętrznym, a więc na mnie samym.

W ciągu ostatnich 20 lat terapia Gestalt zajęła ważne miejsce wśród koncepcji terapeutycznych stosowanych w Europie. Za życia Perlsa i po jego śmierci teoria i praktyka Gestalt były rozwijane przez jego uczniów i współpracowników. Do źródeł, z których czerpał Perls, dodali oni współczesną wiedzę i wyniki badań psychologicznych, biologicznych i socjologicznych, zachowując zasady wynikające z fenomenologicznych, psychologicznych, egzystencjalnych i holistycznych podstaw Gestaltu. Początkowo Gestalt rozwijał się w Ameryce, tworząc dwa główne nurty, reprezentowane przez uczniów Fritza i Laury Perls.

Współcześnie podejście to rozwija się prężnie w Europie. Kolejne pokolenia terapeutów twórczo przekształcają stworzony przez  Perlsa całościowy sposób podejścia do psychoterapii i człowieka. Obecnie w takich krajach jak Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Belgia, Norwegia, Hiszpania, Czechy, Polska terapia Gestalt rozwija się bardzo dynamicznie.

Podstawowe założenia terapii Gestalt

Co może interesować osoby szukające dla siebie odpowiedniej formy pomocy, wsparcia czy rozwoju? Każde podejście teoretyczne ma swoje określone założenia, tezy oraz wypracowane przez lata praktyki metody terapeutyczne. W terapii Gestalt ważnych i wartych opisania jest wiele aspektów, natomiast fundamentalne dla efektów terapii wydaje się być spotkanie, jakie każdorazowo odbywa się w gabinecie terapeutycznym i rodzaj relacji, która tworzy się pomiędzy Terapeutą a Klientem.

Najbardziej istotne są następujące stwierdzenia, które łączą teorię i praktykę terapeutyczną, budują specyficzną relację Terapeuta – Klient, charakteryzujące terapię Gestalt: Możesz dokonać zmiany.
Człowiek szukający nowej drogi dla siebie przychodzi do gabinetu psychoterapeuty głównie po to, by uzyskać pomoc w osiągnięciu zmiany. Obojętnie, czy cierpi po rozstaniu z bliską osobą, przeżywa smutek, rozpacz depresji, czy dręczą go lęki, natręctwa, dokuczają mu objawy psychosomatyczne, czy też pragnie poprawić jakość swojego życia i związków, w których trwa: przychodzi po zmianę.

Psychoterapia jest twórczym procesem zmieniania świadomości i zachowań. Rozumiana jest jako przekształcenie jednej formy istnienia w inną – gestu w nowy sposób zachowania, jednej emocji w drugą, symbolu w intuicje itp. Transformacja, metamorfoza jest cechą twórczości i psychoterapii.

W Gestalcie podstawowa odpowiedzialność terapeuty polega na dostarczeniu struktury, zdyscyplinowanego procesu, stworzeniu warunków, w których klient może w aktywny sposób badać samego siebie, poszerzać rozumienie siebie i świata oraz dokonywać zmiany. Pod wpływem bogactwa takiego doświadczenia i wiedzy terapeuty elementy doświadczeń życiowych klienta ulegają rozwojowi, udoskonaleniu. Psychoterapia staje się procesem rozwoju, specjalną formą uczenia się, kontaktem, prawdziwym spotkaniem człowieka z człowiekiem, które determinuje zmianę.

W pracy terapeutycznej Klient odkrywa i bada nowe możliwości, przekształcając sztywne, nawykowe zachowania w elastyczny system samooparcia. W tym kontekście zmiana jest odkrywaniem siebie, swoich możliwości samoregulacji, procesem świadomego  sięgania do otoczenia po to, co jest potrzebne, nadawaniem nowego sensu doświadczeniu i przekraczaniem ograniczeń.

Jesteś odpowiedzialny za jakość swojego życia

Terapia Gestalt zakłada, że człowiek jest zdolny do samoregulacji, czyli że posiada cały potencjał zaspokajania swoich potrzeb, podejmowania własnych wyborów i kierowania swoim zachowaniem.
Często w gabinecie terapeuty i w życiu wypowiadane są słowa: „Jestem taki, że…, nie mogę…, muszę…, nie potrafię…, przez to, że miałem…”. Takie przekonania zamykają możliwość poznawania nowych obszarów w sobie samym, autentycznego „stawania się”, bycia i brania. Dopóki człowiek wierzy, że jego problemy powodowane są jakąś od niego niezależną siłą, proces zmiany nie może następować.

Używanie przez gestaltystów sformułowania: „Klient” zamiast „Pacjent” podkreśla również znaczenie tego, że jest się odpowidzielnym autorem swojego życia. Choć nie oddaje to w pełni znaczenia angielskiego słowa „client”, czyni relację spotkaniem osób, z których żadna nie jest bierna, chora, pozbawiona sprawstwa. Na każdej spoczywa odpowiedzialność. W koncepcji terapii Gestalt bycie odpowiedzialnym za swoje wybory niesie poczucie siły i wolności.

 

Jesteś fenomenem, a nasze spotkanie jest możliwe tylko „tu i teraz”

Każdy jest fenomenem, doświadczając tego, kim jest. Fenomenologia wyposażyła Gestalt w metodę zrozumienia opartą na doświadczalnym wnikaniu w sytuację i spostrzeganiu tego, co oczywiste, odsłonięte. Fenomenolodzy oferują podejście, w którym stajemy się bardziej świadomi tego, co dzieje się w danym momencie. Szczęśliwym, smutnym, wzruszonym można być tylko tu i teraz, w tej, właśnie przeżywanej chwili. Ani w przeszłości, ani w przyszłości. Z tego założenia wynikają specyficzne metody pracy w psychoterapii Gestalt.

Przeszłość jest ważna, na ile ma znaczenie teraz, jeżeli teraz myśli, uczucia i zachowania z przeszłości napływają, przeszkadzają, przysparzają cierpienia. To, w jaki sposób istniejemy w tym momencie, jak to wpływa na nasze możliwości zaspokajania potrzeb, jest polem, w którym rozwija się praca terapeutyczna.

Gestalt kładzie nacisk na prawo do odmienności każdego i ceni indywidualizm i swoistość. Jest egzystencjalnym spotkaniem ludzi. Właśnie spotkanie, nazywane relacją Ja – Ty, jest potężnym filarem procesu psychoterapii. Psychoterapeuta nie zakłada apriorycznego, monolitycznego przekonania dotyczącego tego, kim jest klient i co jest dla niego najlepsze, lecz pozwala klientowi odkryć się w trakcie takiego spotkania. Z tego też powodu terapia Gestalt jest podobna do kreacji – obydwie strony podkreślają odkrywanie prawdziwego kontaktu i prawdziwych uczuć.

 

To Ty nadajesz sens

U źródeł teorii Gestalt leży również filozofia egzystencjalna. Egzystencjaliści podkreślali, że życie samo w sobie nie ma sensu. To człowiek nadaje znaczenie i sens swojemu doświadczeniu, kiedy dokonuje wyborów. W psychoterapii możemy spotkać wielu ludzi, którzy nie potrafią nadać sensu swojemu życiu (wyjątkowo dotkliwie odczuwają ten aspekt klienci  w depresji). To, co możemy jako terapeuci dla nich zrobić, to pomóc im tworzyć własne życie. Egzystencjalny aspekt pojmowania człowieka w podejściu Gestalt podkreśla swoistość i odmienność każdego. To moje osobiste, oryginalne podejście do własnego doświadczenia nadaje mi ludzką godność. Jak powiedział Sartre: „Ważne jest nie to, co ze mną zrobiono, lecz to, co ja sam zrobiłem z tym, co ze mną zrobiono”.
Proces nadawania znaczenia jest ciągły. Jeżeli mijasz przydrożny kamień, może on nie zaistnieć w polu twojej świadomości, ale jeżeli skierujesz kroki w jego stronę, podniesiesz go, wybierając spośród innych kamieni, stanie się twoim. Możesz zobaczyć, jaki jest, zbadać jego powierzchnię, kształt, zapach, smak, nazwać, czym jest lub może do czego jest podobny.

Zdecydować, co chcesz z nim zrobić. A przecież „obiektywnie” to wciąż ten sam kamień, którego mogłeś nie zauważyć. Świadomość, że to ja nadaję sens mojemu życiu, niesie ze sobą poczucie wolności i odpowiedzialności za swoje zachowania, uczucia, wybory. Doświadczając wolności i odpowiedzialności, dotykamy też lęku i egzystencjalnej samotności. Często w obronie przed lękiem rezygnujemy z wolności i nie bierzemy odpowiedzialności za swoje życie.

 

Zastosowanie terapii Gestalt

Oprócz wymienionych podstawowych zasad terapii Gestalt, jest jeszcze wiele odnoszących się do metodologii, technik. Jako forma leczenia, Gestalt ma zastosowanie przede wszystkim w psychoterapii grupowej i indywidualnej osób dorosłych. Innym zastosowaniem są treningi interpersonalne, grupy rozwoju osobistego. Jeszcze innym polem zainteresowania terapii Gestalt może być praca z młodzieżą.

Ten wielowymiarowy model terapeutyczny ma odniesienie do jednostki i jej funkcjonowania, a przekształcony miewa zastosowanie w innych dziedzinach życia, np. w zarządzaniu organizacjami i zasobami ludzkimi w organizacjach. Szkolenie i coaching oparty na koncepcji Gestalt sprzyja kreatywności  i realizacji celów/potrzeb w organizacjach.

Należy podkreślić, że psychoterapia Gestalt jest sposobem profesjonalnego pomagania, opartym na teorii naukowej, ciągle asymilującym zdobycze nowoczesnej psychologii. Jako taki, ma określone cele i aspiracje.

Klient, przez twórcze zaangażowanie w proces zmiany, ma możliwość:

  • zyskania większej świadomości samego siebie, swojego ciała, uczuć
  • uczenia się, w jaki sposób być autorem swoich doświadczeń i nie przypisywać ich innym
  • stania się świadomym swoich potrzeb i rozwijania umiejętności, przy pomocy których może je zaspokajać bez naruszania praw innych ludzi
  • doświadczania kontaktu ze swoimi wrażeniami i zmysłami, przez naukę smakowania, dotykania, widzenia, słyszenia, korzystając ze wszystkich aspektów samego siebie
  • świadomego doświadczania swojej siły i umiejętności radzenia sobie
  • uwrażliwienia się na swoje otoczenie i jednocześnie zdobycia umiejętności chronienia się w sytuacjach potencjalnie toksycznych lub destrukcyjnych
  • uczenia się ponoszenia odpowiedzialność za swoje działania i ich konsekwencje
  • korzystania i czerpania radości ze świadomości swojej wyobraźni, marzeń i ich wyrażania.

 

Podstawowym zadaniem Terapeuty Gestalt jest towarzyszenie Klientowi w poszukiwaniu sensu jego aktualnego doświadczenia, w rozwoju i dokonywaniu zmiany z pełnym poszanowaniem dla jego odrębności, niezależności i wrażliwości.

zobacz PDF

Ewa Canert-Łąka Instytut Terapii Gestalt Kraków

www.gestalt.pl

Grażyna Boroń
Ośrodek Terapii i Rozwoju Gestalt Warszawa

www.terapia-gestalt.pl

Krakowski Instytut Terapii Gestalt, Oddział Krakowski Polskiego Stowarzyszenia Psychologów Praktyków ma 20-letnia tradycję. Obecnie kształci i certyfikuje psychoterapeutów w oparciu o standardy European Association for Gestalt Therapy (EAGT), której jest członkiem jako jedyny ośrodek w Polsce. Organizacja ta reprezentuje terapeutów Gestalt i jest uznawana przez Europejskie Stowarzyszenie Psychoterapii. Jest też ośrodkiem psychoterapii. W wielu miastach w Polsce powstają ośrodki skupiające psychoterapeutów Gestalt, legitymujących się odpowiednimi kwalifikacjami i certyfikatami ( np. Ośrodek Terapii i Rozwoju Gestalt w Wars

 

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przeczytaj poprzedni wpis:
Nocne wędrówki duszy

Nocne wędrówki duszy Nasze sny są wyraźnymi przejawami naszego nieświadomego umysłu. Są one spotkaniem historii naszej rasy i naszych bieżących...

Zamknij